CSA-tuin vol en een wachtlijst: uitbreiden of niet?

Wat een wachtlijst je wel en niet vertelt

Een wachtlijst vertelt je dat er dit voorjaar meer mensen binnen fietsafstand een plek wilden dan je had. Dat is iets anders dan dat er volgend jaar meer vraag is, en het is ook iets anders dan dat die specifieke mensen dan nog willen.

Doe daarom eerst één ding voordat je iets bouwt: bel de lijst. Wie er in februari op kwam, heeft in mei misschien iets anders gevonden of is verhuisd. Wie er nog steeds op wil staan, zegt dat gewoon. Een lijst van vijftien namen waarvan er vier nog willen, is een andere lijst dan hij op papier lijkt.

Het tweede wat je eruit kunt halen is waar die mensen vandaan komen. Wonen ze allemaal aan dezelfde kant, dan zegt dat iets over waar een tweede tuin zou moeten liggen. Wonen ze verspreid, dan is uitbreiden op de plek waar je al zit de logischere kant.

De drie keuzes naast elkaar

Meer plekken in dezelfde CSA-tuin

Dit is de goedkoopste van de drie en de meest onderschatte. Meer bedden aanleggen is het makkelijkste deel van uitbreiden. Wat er daarna bij komt is het deel dat niemand van tevoren opschrijft.

Er staan meer mensen tegelijk op de tuin, en dus meer mensen die iets vragen terwijl jij aan het werk bent. Er komen meer inschrijvingen, meer betalingen om na te lopen en meer mensen die halverwege in- of uitstappen. En je kent een groter deel van je leden minder goed, wat pas opvalt op het moment dat er iemand opzegt zonder dat je het aan zag komen.

Daarom is de vraag bij deze keuze niet of er grond genoeg is, maar hoe ver je nog van het aantal leden dat je nog bij naam kent af zit. Zit je daar ruim onder, dan is dit gewoon een goede zet. Zit je er tegenaan, dan koop je met deze keuze een probleem dat je nog niet had.

Bedenk ook dat het één kant op werkt. Komen die twintig extra plekken niet vol, dan blijven ze leeg tot het volgende voorjaar, want het geld komt in februari binnen en daarna niet meer.

Een tweede tuin met een eigen groep

Dit is de enige van de drie die iets fundamenteel anders doet. Je wordt niet groter, je wordt twee keer klein. Twee groepen die elkaar niet hoeven te kennen, elk met een eigen ochtend en een eigen ritme.

Wat het oplost is precies het probleem waar uitbreiden op stukloopt: de groepen blijven klein genoeg om te overzien, ook als het totaal verdubbelt. Voor de leden verandert er niets, want die zien alleen hun eigen tuin.

Wat het kost, is alles. Wat er nu één keer is, bestaat straks twee keer: een tuin klaarleggen, een bord, een gereedschapshok, een inschrijving, een groep mensen die je moet kennen. En je kunt niet op twee plekken tegelijk staan. Bij een gewoon bedrijf is dat het moment waarop je iemand aanneemt. Hier niet: de extra handen op een zelfoogsttuin zijn meewerkende leden en vrijwilligers, en dat zijn dezelfde mensen die betalen.

Deze keuze is daarom vooral iets voor wie al iemand heeft die de tweede tuin kan doen. Zonder dat verdubbel je je eigen week en niet je bedrijf.

Vol blijven en de wachtlijst laten staan

Vol blijven is geen stilstand. Een wachtlijst is het handigste bezit dat een zelfoogsttuin kan hebben, want het zijn mensen die al ja hebben gezegd tegen een tuin die ze kennen.

Hij doet twee dingen voor je. Zegt er in maart iemand op, dan bel je de bovenste van de lijst en is die plek dezelfde week weer vergeven, in plaats van dat hij een heel seizoen leegstaat. En zolang er een lijst is, hoef je voor het volgende voorjaar niets te doen om de tuin vol te krijgen. Dat scheelt precies de avonden waarop je anders mensen achterna zou gaan.

De enige voorwaarde is dat de lijst wordt bijgehouden. Een wachtlijst op een blaadje is in maart onvindbaar, en dan heb je hem niet. Wie erop staat, sinds wanneer, en of hij nog wil: dat zijn drie dingen die ergens moeten staan waar je in februari bij kunt.

Dat je dit kiest, is geen gebrek aan ambitie. Je bent deze kant van het boeren opgegaan omdat je het anders wilde doen dan de lange keten. Daar is meer altijd beter. Bij jou is vol het doel.

Hoe je kiest

Zet de vraag niet op of het kan, want alle drie kunnen. Zet hem op hoe je week er volgend jaar uitziet. Het aantal plekken bepaalt hoeveel avonden er aan het bijhouden opgaan, en dat is de kant waarop de meeste tuinen zichzelf verrassen. Wat de omvang precies met je week doet, staat op de pagina over waarom bijhouden vanaf een bepaald aantal een taak op zich wordt.

Staat de tuin naast een ander bedrijf op hetzelfde erf, dan telt er nog iets mee: uitbreiden gaat daar niet ten koste van vrije tijd maar van de andere tak. Dat maakt de afweging naast een bestaand bedrijf een andere dan bij iemand die alleen de tuin doet.

Laat je seizoen eens zien

Sta je voor deze keuze, dan helpt het om te zien wat er nu al aan de omvang hangt: welk deel van je jaar gaat op aan de tuin en welk deel aan het bijhouden van wie erin zit.

Laat daarom eens zien hoe je seizoen loopt. Hoe je inschrijving gaat, hoe je bijhoudt wie er zijn en hoe het weekbericht eruitgaat. Je hoeft niets voor te bereiden. De winter, vlak voor de inschrijfronde, is het moment waarop deze keuze toch al valt.