Voor wie een CSA-tuin runt

CSA bio: wanneer je je oogst biologisch mag noemen

Geschreven door Brent van den Belt · · 6 minuten lezen

CSA bio is een zelfoogsttuin waarvan de oogst biologisch mag heten, en dat mag alleen als het bedrijf een geldig bio-certificaat van Skal Biocontrole heeft. De term biologisch is wettelijk beschermd, en volgens Skal geldt dat ook voor elk woord dat erop lijkt, zoals bio, ecologisch, eko en eco (skal.nl, nagekeken augustus 2026). Het certificaat bepaalt dus of je het woord mag gebruiken, en niet de manier waarop je teelt.

Dat onderscheid is het hele onderwerp. Telen zonder kunstmest en zonder chemische middelen mag iedereen, en daar hoef je je nergens voor aan te melden. Zodra je die manier van werken een naam geeft die naar biologisch verwijst, gelden er regels die niet over je tuin gaan maar over het woord.

Voor een tuin op abonnement zit het venijn in de plek waar dat woord staat. Meestal niet op een verpakking, maar op je inschrijfpagina en in het bericht dat je elke week verstuurt.

Wat Skal een biologische bedrijfsactiviteit noemt

Skal noemt negen activiteiten waarvoor een bedrijf een bio-certificaat nodig heeft. Twee daarvan raken een zelfoogsttuin rechtstreeks: gewassen telen, en producten aan consumenten verkopen (skal.nl, nagekeken augustus 2026).

Wie geen certificaat heeft en toch doorgaat met zo'n activiteit, is volgens Skal bezig met misleiding, en Skal geeft dat door aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Skal noemt zelf twee uitwegen. Het bedrijf laat zich certificeren en werkt volgens de Europese regels, of het stopt met de biologische activiteit.

Die tweede uitweg klinkt zwaarder dan hij is. Stoppen met de biologische activiteit betekent in de praktijk stoppen met het woord. Je tuin blijft dezelfde tuin, alleen vat je die voortaan in je eigen zinnen samen.

De uitzondering die je gehoord hebt, gaat over doorverkopen

Er bestaat een uitzondering, en die komt vaak ter sprake bij iemand die klein begint. Skal maakt hem voor winkels die biologische producten alleen doorverkopen. Zo'n winkel heeft geen certificaat nodig als er uitsluitend voorverpakte biologische producten over de toonbank gaan, en een kleine winkel volstaat met registratie: minder dan 5.000 kilo per jaar, of niet meer dan 20.000 euro per jaar aan losse biologische producten, of certificeringskosten die hoger uitvallen dan 2 procent daarvan (skal.nl, nagekeken augustus 2026).

Telen staat bij Skal als een eigen activiteit in datzelfde rijtje, en daar geldt die drempel niet voor. Wie zijn leden hun deel van het veld laat halen, verkoopt niet alleen maar teelt ook, en dat is precies de activiteit waarvoor het certificaat bedoeld is.

De omschakelperiode loopt niet gelijk met je inschrijfronde

Een bedrijf dat overstapt, gaat eerst door een omschakelperiode. In die periode houd je je al aan de biologische voorwaarden, maar je oogst is nog niet biologisch.

Wat er op het perceel staatWanneer de oogst biologisch is
Grasland24 maanden na de startdatum van de omschakeling
Akkerbouwgewassenals ze 24 maanden na de startdatum zijn gezaaid, geplant of gepoot
Overblijvende gewassen, zoals een boomgaard of asperges36 maanden na de startdatum

Bron: skal.nl, nagekeken augustus 2026. Welke rij voor jouw percelen geldt, stelt Skal vast bij het toelatingsonderzoek.

In de eerste twaalf maanden na die startdatum gebruik je geen enkele verwijzing naar biologisch. Vanaf twaalf maanden gebruik je de aanduiding "in omschakeling op de biologische landbouw", tot je percelen gecertificeerd zijn. Daarna geldt het woord biologisch alleen voor geoogst product van percelen die als biologisch op je certificaat staan.

De startdatum kies je niet zelf. Die krijg je per brief nadat het toelatingsonderzoek is geweest (skal.nl, nagekeken augustus 2026). De klok begint dus niet te lopen op de dag dat jij iets anders ging doen.

Wat CSA bio betekent voor je inschrijfronde

Hier raakt het je werk in plaats van je papieren. Je leden schrijven zich in de winter in en betalen vooruit voor een heel seizoen, dus het woord dat op dat moment op je inschrijfpagina staat, is het woord waarop zij ja zeggen.

Zit je in omschakeling, dan verandert dat woord tussentijds. Eerst mag er niets staan, na twaalf maanden mag er "in omschakeling" staan, en pas daarna biologisch. Wie dat niet bijhoudt, belooft in februari iets wat een seizoen later pas klopt.

Leg daarom vóór de ronde opengaat één keer vast welk woord dit seizoen geldt, en gebruik overal hetzelfde: op je site, op het formulier en in het weekbericht. Hoe de rest van dat jaar loopt, staat bij de jaarcyclus van een tuin op abonnement, en wat er verder op je eigen site hoort bij de site waarmee je leden binnenhaalt.

Wat je zonder certificaat wél kunt vertellen

Beschrijven wat je doet en laat, mag altijd. Welke middelen je niet gebruikt, waar je zaad vandaan komt, hoe je het onkruid aanpakt en waarom er bloemen tussen de bedden staan. Wat niet mag, is dat samenvatten in een woord dat wettelijk iets anders betekent.

Bij een zelfoogsttuin heb je daarvoor iets wat een schap in een winkel niet heeft. Je leden lopen elke week zelf over die grond en zien wat er staat en wat er niet staat. Een keurmerk moet iets overbrengen aan iemand die de teler nooit spreekt, en jouw leden spreken je dertig weken per jaar.

Dat vervangt het certificaat niet, want het certificaat is het enige dat het wóórd oplevert. Het verklaart wel waarom twee tuinen die hetzelfde doen, hier verschillend kiezen.

Wat certificering elk jaar kost

De tarieven van Skal bestaan uit een jaarbijdrage, een certificatiebijdrage en een toezichtbijdrage, plus inspectiekosten die afhangen van hoe lang een inspectie duurt. Bij je aanmelding volgt een factuur voor de registratie en een factuur voor de jaarlijkse toezichtbijdrage (skal.nl, nagekeken augustus 2026).

Het is dus geen eenmalige uitgave maar een last die elk jaar terugkomt. Die betaal je uit een inkomen dat in één keer in het voorjaar binnenkomt en dat tussentijds niet meegroeit, want het aantal plekken ligt vast zodra de inschrijving sluit. Hoeveel plekken dat er zijn, staat bij het aantal plekken naast een bestaand bedrijf.

Wat je ervoor terugkrijgt is het woord, plus een certificaat dat iemand kan nakijken. Waar dat register staat en waarom het geen manier is om nieuwe leden te vinden, staat bij de lijsten en kaarten waar een tuin op staat.

Laat je seizoen eens zien

Wij bouwen software voor boerenbedrijven. Aan je certificaat doen wij niets, want dat is tussen jou en Skal. Wat wel onze kant op komt is de plek waar het woord telkens opnieuw opduikt: je inschrijfpagina, de bevestiging voor een nieuw lid en het bericht van die week. Staat dat op één plek, dan verandert het ook maar op één plek.

Ga je omschakelen, of twijfel je nog, laat dan eens zien hoe je seizoen loopt. Hoe je inschrijving gaat, hoe je bijhoudt wie er meedoet en hoe het weekbericht eruitgaat. Je hoeft niets voor te bereiden en niets te kiezen: vertellen hoe je het nu doet is genoeg. De winter, vóór de inschrijfronde, is daar het rustigste moment voor.