Csa agricultural services staat bij een csa-tuin niet voor werk dat je inkoopt, maar voor alles wat er náást de oogst in de afspraak met je leden zit: toegang tot de tuin, meedoen aan het werk, en ruimte voor de mensen die met een lid meekomen. Wie de term opzoekt krijgt twee dingen door elkaar, want er zijn ook bedrijven die diensten aan de landbouw leveren en die onder dezelfde woorden staan. Deze pagina gaat over het eerste.
Dit deel van de afspraak wordt meestal niet opgeschreven. Het staat vaak wel in een zin op je site, meestal iets over samen op de tuin zijn, en verder nergens.
Dat is jammer, want dit is het deel dat bepaalt of iemand zich volgend jaar opnieuw inschrijft. De groente krijgt hij ook ergens anders. Wat hier omheen zit, niet.
Toegang tot de tuin, ook op momenten dat hij niets komt halen. Meedoen aan het werk, of dat nu mag of moet. En het huishouden dat met hem meekomt, want een plek in de tuin is zelden voor één persoon.
Alle drie zijn ze een keuze van jou. Er is geen goede en foute invulling, en dat is precies waarom ze op papier horen: een lid kan ze niet raden.
Meewerken wordt op drie manieren geregeld, en ze werken alle drie. Wat niet werkt is het in het midden laten, want dan denkt de helft dat het hoort en de andere helft dat het mag.
| Hoe je het regelt | Wat je opschrijft | Waar je tegenaan loopt |
|---|---|---|
| helemaal vrijblijvend | er zijn werkochtenden en je bent welkom | dezelfde vijf mensen komen altijd, de rest nooit, en die vijf gaan zich er na twee jaar iets van vinden |
| als onderdeel van de afspraak | een vast aantal uren per seizoen, en wanneer je die kunt maken | je moet bijhouden wie ze gemaakt heeft, en iemand aanspreken die dat niet deed |
| als een aparte soort plek naast de gewone | wie deze plek neemt, doet mee aan het werk | je hebt twee soorten afspraken om uit te leggen en uit elkaar te houden |
De middelste is de eerlijkste en de meeste tuinders schrikken ervan terug, omdat het bijhouden erbij hoort. Dat is een terechte aarzeling. Uren bijhouden bij mensen die je elke week ziet, is precies het soort werk dat 's avonds op je bureau blijft liggen.
Kies je die vorm toch, zet het aantal uren dan bij de persoon in dezelfde lijst waarin staat of hij betaald heeft. Twee lijsten naast elkaar houden is het echte werk, niet het bijhouden zelf.
Die zin staat op veel sites en hij wordt gelezen als zeven dagen van zonsopgang tot zonsondergang. Bedoel je vier dagen tot een uur of acht, dan is dat het eerste misverstand van het seizoen.
Schrijf daarom op wanneer de tuin open is, en schrijf er los van op wat er verder mag. De vragen die anders één voor één bij jou terechtkomen zijn steeds dezelfde: mag ik hier zitten zonder te oogsten, mag mijn moeder mee, mag de hond mee, mag ik hier iemand mee naartoe nemen die overweegt lid te worden.
Dat laatste is er een om ja op te zeggen, want een lid dat iemand meeneemt doet je werving. Waar deze en andere verwachtingen vandaan komen, staat op de pagina over de misverstanden die bij de inschrijving ontstaan.
Een plek in de tuin is bijna nooit voor één persoon. Er komt een partner mee, er komen kinderen mee, en in de praktijk is degene die het vaakst oogst niet altijd degene die zich heeft ingeschreven.
Daar zit een praktisch gevolg aan dat je pas merkt als het misgaat. In je lijst staat één naam en één mailadres, dus je weekbericht gaat naar de persoon die betaald heeft. Degene die op woensdag met de tas op de tuin staat, heeft het niet gelezen en weet dus niet dat de bonen dit keer aan de andere kant staan.
Twee namen per plek in je lijst lost dat op, en het is een kleine wijziging met een groot effect op hoeveel je aan het hek moet uitleggen.
Zet er meteen bij wat kinderen op de tuin mogen. Of ze onderweg een aardbei mogen eten is geen regel maar een keuze, en als jij hem niet maakt, maakt elke ouder hem zelf.
Een lid dat alleen voor de groente komt, vergelijkt jouw tuin vroeg of laat met wat er verder te koop is. Die vergelijking win je niet, want je bent minder dagen open en je hebt minder keus.
Een lid dat op zaterdag met zijn kinderen in de grond heeft gezeten, vergelijkt niet. Hij weet uit eigen ondervinding waarom er in een nat voorjaar weinig staat, en hij legt dat aan een nieuw lid uit. Daarom hoort dit deel van de afspraak niet in een zijzin: het is de reden dat de tuin vol blijft.
Toegang en meedoen zijn hard te maken, want ze hangen niet van het weer af. Hoeveelheden niet. Dat onderscheid is de kern van de hele afspraak en staat uitgewerkt op de pagina over wat je een lid belooft en waar die belofte ophoudt.
Zodra meewerken meer wordt dan een ochtend hier en daar, gaat het niet langer alleen over wat een lid mag maar over wie welk werk doet. Dat staat op de pagina over taken verdelen met meewerkende leden.
Toegang, gemaakte uren en de tweede naam per plek horen bij dezelfde persoon te staan als het bedrag dat hij betaald heeft, want twee lijsten naast elkaar houden is het echte werk. Hoe die ene lijst eruitziet en wat hij kost, staat bij abonnementenbeheer.