Hé, Brent hier! 👋
Een van de bouwers. Vraagje? App me even direct.
Model csa is niet één vorm maar een vaste kern met vier keuzes eromheen. De kern is overal gelijk: leden betalen vóór het seizoen voor een plek in de tuin en delen daarna in wat dat jaar geeft. De keuzes gaan over wie er oogst, hoe groot een plek is, hoe er betaald wordt en wat je naast betalen van een lid vraagt.
Die vier lijken los van elkaar te staan. In je ledenlijst komen ze op dezelfde plek terug, en daar tellen ze bij elkaar op.
Waar de kern zelf uit bestaat en waarom die onderdelen elkaar overeind houden, staat bij het csa model in één pagina. Deze pagina gaat over wat er per tuin verschilt.
| De keuze | De vormen | Wat het met je week doet |
|---|---|---|
| Wie oogst | het lid oogst zelf, of jij oogst en zet klaar | zelf oogsten verplaatst het werk naar de leden en het uitleggen naar het bord; klaarzetten doet het omgekeerde |
| Hoe groot een plek is | één maat voor iedereen, of hele en halve plekken | elke extra maat is een extra regel op het bord en een extra soort lid in je lijst |
| Hoe er betaald wordt | in één keer vooraf, gespreid over termijnen, of een bedrag dat het lid zelf kiest binnen een bandbreedte | het aantal plekken ligt vast bij de inschrijving, wat er binnenkomt niet altijd |
| Wat je naast betalen vraagt | niets, meehelpen mag, of een vast aantal werkbeurten | zodra het moet, moet je het ook bijhouden |
Geen van de vier heeft een beste antwoord. Wat ze wel gemeen hebben, staat in de rechterkolom: je voelt de keuze niet in februari maar in juli, en dan als avondwerk.
Dit is de grootste vork van de vier, want hij bepaalt wie het mes vasthoudt en dus waar je uren zitten. Bij zelf oogsten doet het lid het werk dat jij anders doet, en je betaalt dat terug in uitleg. Wat er open is, hoeveel er mee mag en waar hij van af moet blijven, staat elke week op een bord, want de tuin is het grootste deel van de week open zonder jou. Hoe je dat bord opschrijft, staat bij wat een lid meeneemt als jij er niet bij staat.
Zet je klaar, dan verschuift het oogstwerk naar jou en wordt het ophalen een moment in plaats van een week. Je weet precies wie er geweest is, en tegelijk raak je iets kwijt dat pas bij de volgende inschrijfronde opvalt.
De tussenvorm bestaat ook, met een krat voor wie op je open dagen niet kan. Dat is geen halve keuze maar twee vormen naast elkaar, en wat dat kost staat bij één tuin, meerdere ophaalplekken.
Een plek is bij de meeste tuinen op een huishouden gerekend, en dan komt de vraag van iemand die alleen woont of van twee mensen die samen aan één plek genoeg hebben. Er zijn drie antwoorden en ze kosten niet hetzelfde. Eén maat voor iedereen is het makkelijkst te vertellen en bij te houden. Hele en halve plekken vullen je tuin beter, omdat je ook de kleine huishoudens bereikt. En één plek die twee huishoudens delen, kost je niets op het bord en levert je twee mensen op die het weekbericht willen, van wie er één betaalt.
Die laatste ontstaat het vaakst per ongeluk. Iemand neemt zijn buurvrouw mee, het loopt goed, en een jaar later staat er één naam in je lijst waar twee mensen achter zitten. Wat het aantal leden verder met je week doet, staat bij de week van een tuinderij met veel leden.
Deze twee worden het minst besproken en ze leveren samen de meeste uitzonderingen op.
Bij betalen is in één keer vooraf het schoonst. Gespreid haalt een drempel weg bij wie het bedrag niet in één keer kan missen, en het kost je twee extra momenten waarop je moet nagaan of het er is. Een bandbreedte waarin een lid zelf kiest wat hij betaalt, verschuift je onzekerheid naar voren: het aantal plekken ligt vast terwijl je pas na de inschrijving weet wat het jaar opbrengt. Hoe je dat innen inricht, staat bij het geld innen bij mensen die je elke week ziet.
Bij meewerken is het verschil tussen mag en moet groter dan het klinkt. Mag kost je niets. Moet betekent dat er naast wie betaald heeft ook staat wie zijn beurten gedaan heeft, en dat er een gesprek volgt met wie dat niet deed. Wat daarover in de afspraak hoort, staat bij wat een lid krijgt naast de groente.
| Als dit voor jou geldt | Dan ligt deze vorm voor de hand |
|---|---|
| Je leden wonen dichtbij en de tuin kan bezoek aan | Zelf oogsten, één maat, in één keer betaald |
| Een deel van je leden kan niet op de dagen dat je open bent | Zelf oogsten, met een krat voor wie het niet redt |
| Je doet de tuin alleen en je avonden zijn al vol | Zo min mogelijk vormen naast elkaar, ook als dat een paar leden kost |
| De tuin komt niet vol en kleine huishoudens haken af op het bedrag | Halve plekken, of gespreid betalen |
| Je wilt dat leden op de tuin werken | Meewerken als vaste afspraak, met één plek waar staat wie wat gedaan heeft |
De middelste rij is de saaiste en bij een tuin die door één persoon gedaan wordt vaak de juiste. De onderste vraagt iets wat de andere vier niet vragen, namelijk bijhouden wat niets met geld te maken heeft.
Elke keuze hierboven is op zichzelf klein. Ze stapelen alleen wel. Twee maten, twee betaalmomenten en meewerken voor de helft van de leden levert geen vier gevallen op maar acht soorten leden, en die acht bestaan alleen in je hoofd en in je spreadsheet.
Daar gaat het mis, en niet op de tuin. In juli weet je nog precies wie een halve plek heeft. In februari, als je honderd namen tegen elkaar afzet, weet je het niet meer en ga je terug in je mail.
Daaruit volgt één regel. Neem er een vorm bij omdat hij plekken vult die anders leeg blijven, en niet omdat iemand het vroeg. Een lege plek kost je een heel seizoen, en een uitzondering kost je elke winter opnieuw.
Welke vorm je ook kiest, hij hoort in wat een lid vooraf leest. Dat staat bij wat je een lid belooft, en waarom er sowieso vooruit betaald wordt bij vooruitbetalen en gedeeld risico.
Wij bouwen software voor boerenbedrijven, en de vorm die jij gekozen hebt is precies wat erin komt te staan: welke plekken je aanbiedt, wie er in termijnen betaalt en wie welke beurten heeft gedaan. Wat je nu hebt gooi je daar niet voor weg, want wat er in je spreadsheet staat gaat mee en het overzetten doen wij.
Draait je tuin al een paar seizoenen in een eigen vorm, laat die dan eens zien. In de winter, vóór de inschrijfronde, heb je daar de meeste rust voor.
Hé, Brent hier! 👋
Een van de bouwers. Vraagje? App me even direct.